Leeuwerik, 17,90, De bekentenissen van Kornél Esti | auteur: Dezsö Kostolányi

Van Gennep | € 22,50

Vertalers Henry Kammer en Mari Alföldy

Een van de grote voorbeelden voor de Hongaarse schrijver Marai was dichter, prozaschrijver en journalist Dezsö Kostolányi (1885-1936). In 1947 werd hij door het communistische regime tot vijand verklaard. Tegenwoordig is hij een van de meest populaire Hongaarse schrijvers. Uit De bekentenissen van Kornél Esti, vertaald in 2006, lees ik tot op de dag van vandaag stukken voor, uit enthousiasme. Geen wonder dat ik met spanning wachtte op de roman Leeuwerik, die vorige maand verscheen.

Vergeleken met het boek uit 2006 oogt het verhaal simpel. Een ouder echtpaar leeft in het provinciestadje Sárszeg, afgesloten van de buitenwereld, samen met dochterlief die geen man kan bekoren. Dan besluit het echtpaar, Ákos en Antónia Vajkay, dat dochter Leeuwerik een week bij familie moet gaan logeren. Man en vrouw zijn plotseling op zichzelf aangewezen en moeten zeven dagen overbruggen. Kostolányi laat inwoner van Sárszeg en journalist Ijas mijmeren: `Toegegeven, op het eerste gezicht waren deze mensen allemaal even oninteressant, misvormd en verknipt, en hadden ze de kwalijke neiging om zich in hun innerlijk wereldje op te sluiten. Maar hoe gecompliceerd en menselijk waren ze allemaal!’ Als Tsjechov weet de schrijver in schijnbare eenvoud een heel mensenleven te treffen.

Het vertrek van Leeuwerik leidt tot een andere tijdsbesteding. Nu er niet voor de Vajkays wordt gekookt, bezoeken ze restaurant De Koning van Hongarije, waar de bekendste personen samenkomen. Het verhaal neemt hier een wending. Akós heeft zich niet altijd afzijdig gehouden van het bruisende uitgaansleven. Hij treft een oude vriend, die voorzitter is van de plaatselijke herenclub, De Panters. Er volgen ontmoetingen met toneelspelers, de schouwburgdirecteur, notabelen van de stad en uitnodigingen voor theatervoorstellingen en feesten. Kostolányi geeft een nauwgezette en humoristische karakterschets van de plaats en haar belangrijke burgers in 1899. Het echtpaar lijkt in deze wereld alles te overkomen, alsof er geen keuze is.

Gelaten worden ze zich bewust van hun gezinssituatie. Nadat Ákos op de laatste dochterloze dag straalbezopen thuiskomt van de wekelijkse herenavond van De Panters, worden onderhuidse emoties na jaren van ontkenning heftig vrijgegeven. Hoe wordt Leeuwerik ontvangen en is zij veranderd na haar verblijf buiten Sárszeg? Hoe zullen ze hun eigen leven vormgeven?

Leeuwerik is een amusant-tragisch boek met geraffineerde observaties. Kostolányi is een schrijver van wie de naam moeilijk te onthouden is, maar wiens boeken je niet loslaten. Toch mist Leeuwerik iets van de scherpte van De bekentenissen van Kornél Esti. Uit dat boek blijf ik voorlezen!